ATMOS sharhi: O‘zbekistonda 98% kiberjinoyatlarning — bu, bank kartalari bilan bog‘liq firibgarlik holatlaridir.

Kiberfiribgarlik, ayniqsa bank kartalari bilan bog‘liq firibgarlik, O‘zbekistonda raqamli jinoyatlarning asosiy shakliga aylandi. Ichki ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilda barcha kiberjinoyatlarning 98% aynan bank kartalari orqali sodir etilgan firibgarlik va o‘g‘riliklarga to‘g‘ri kelgan.

2024-yilda mamlakatda 58,8 mingga yaqin kiberjinoyatlar qayd etilgan, bu 2023-yilga nisbatan 9,1 barobar ko‘pdir.

Ushbu turdagi jinoyatlarning umumiy tarkibdagi ulushi 6,2%dan  44,4%ga  oshdi, bu tahdidlarning tizimli xususiyatini ko‘rsatadi.

• 603 milliard so‘m - 2024-yilda kiberjinoyatlardan ko‘rilgan umumiy zarar.
• 2021-2024-yillar davomida jami zarar 1,9 trillion so‘mdan oshdi.
• So‘nggi besh yilda bunday jinoyatlar soni 68 barobarga, fuqarolar murojaatlari soni esa 34 barobarga oshgan.

Ushbu ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki, raqamli xavfsizlik shunchaki texnologiya masalasi emas, balki har bir foydalanuvchining ishonchi va shaxsiy mas’uliyatiga kiradi.

Qanday qilib kiberfiribgarlar o‘ljasiga aylanmaslik mumkin: ATMOS xavfsizlik bo‘yicha 7 ta layfxak

Bugungi kunda kiberfiribgarlar tobora murakkablashib bormoqda: saytlarni qalbakilashtirmoqda, parollarni o‘g‘irlamoqda, yaqinlarining ovozini taqlid qilmoqda va hatto biznes jarayonlariga ham kirib bormoqda. Biroq, raqamli gigiyenaning asosiy qoidalariga rioya qilsangiz, o‘zingizni himoya qilish mumkin:

1. Murakkab parollardan foydalaning. Kamida 12 ta belgi, harflar, raqamlar va maxsus belgilar kombinatsiyasi.

💡 Maslahat: Parollar menejeridan (1Password, Bitwarden) foydalaning.

2. Ikki bosqichli tekshiruvni yoqing. Parol o‘g‘irlansa ham SMS yoki ilova (Google Authenticator, Authy) kodi hisobingizni himoyalaydi.

3. SMSdan kodni ulashmang. Bu kod pulingiz kalitidir. Bank yoki to‘lov tizimi xodimlari uni hech qachon so‘ramaydi. Agar kimdir kodni aytishni so‘rasa, u firibgar.

4. Ilovalarni faqat rasmiy manbalardan o‘rnating.App Store, Google Play yoki tasdiqlangan saytlardan foydalaning. Tashqi APK fayllar va shubhali havolalardan saqlaning.
 

5. Onlayn to‘lovlarda ehtiyot bo‘ling. To‘lovni amalga oshirishdan oldin rekvizitlar va veb-sayt manzilini tekshiring. "Super takliflar"ga ishonman.

6. "Bankdan" qo‘ng‘iroqlarga ishonmang. Haqiqiy banklar hech qachon SMS orqali karta raqamlari va muddatlari, xavfsizlik kodlari (CVV), parollar yoki tasdiqlash kodlarini so‘ramaydi.
Agar ikkilanayotgan bo‘lsangiz, rasmiy saytdagi raqamga qo‘ng‘iroq qiling.

7. Qurilma dasturiy ta’minotini muntazam yangilab turing. Yangilanishlar zaifliklarni yopadi. Bir necha daqiqa sarflang - shunda ma’lumotlaringiz va mablag‘laringizni xavfsiz saqlab qolasiz.

ATMOS onlayn to‘lovlar xavfsizligini qanday ta’minlaydi

ATMOS o‘z to‘lov yechimlarini maksimal shaffoflik va mijozlar ma’lumotlarini himoya qilish tamoyillari asosida quradi. Kompaniyaning barcha infratuzilmasi to‘lov ma’lumotlarini himoya qilish sohasida oltin standart bo‘lgan PCI DSS 4.0.1 xalqaro standartiga to‘liq mos keladi.

Ma’lumotlarni maksimal shifrlash

Mijozlarning barcha karta ma’lumotlari eng yuqori standartlar bo‘yicha shifrlanadi.

Ularga hatto kompaniya xodimlari yoki begona shaxslar ham kira olmaydi - inson omili butunlay chiqarib tashlangan.

24/7 uzluksiz monitoring

ATMOS xavfsizlik tizimi to‘lov infratuzilmasidagi har bir harakatni real vaqt davomida kuzatib boradi. Har qanday shubhali faoliyat darhol aniqlanadi va bloklanadi.

Antifraud-nazorati  SMART-algoritmlari

Yangi avlod intellektual algoritmlari yolg‘on ishlashlar sonini kamaytirish va firibgarlik operatsiyalarini aniqligini oshirish imkonini beradi.

"Onlayn to‘lovlar xavfsizligi- bu,  mijoz va to‘lov platformasi o‘rtasidagi ishonchning asosidir. Biz ATMOS’da xalqaro standartlarni rasman emas, balki tizimli ravishda joriy etmoqdamiz: tranzaksiyalarni qayta ishlashdan tortib ma’lumotlarni himoya qilishgacha bo‘lgan har bir jarayon xavfsizlikka ustuvor ahamiyat berib qurilgan. Bizning maqsadimiz - foydalanuvchilar o‘z mablag‘lari va shaxsiy ma’lumotlari ishonchli himoyalanganligiga to‘liq ishonch hosil qilgan holda to‘lovlarni amalga oshirishlari."  — Jasur Salaxitdinov, ATMOS bosh direktori

Natija

Kiberofiribgarlar kompyuterlarni emas, odamlarni ovlaydi.

Ammo to‘g‘ri raqamli gigiyena - parollarni himoya qilish, onlayn to‘lovlarga e’tiborli bo‘lish va muloqot qilishda ehtiyotkorlik bilan yondashsangiz, ma’lumotlaringiz va mablag‘laringiz xavfsiz bo‘lib qoladi.

ATMOS foydalanuvchilarni kibersavodxonlikni oshirishga va quyidagilarni yodda tutishga chaqiradi:

"Ogohlik - raqamli dunyoda eng yaxshi himoyadir!"